پول، ارز و بانکداری

پول، ارز و بانکداری

آشنایی با قوانین و اصطلاحات پول، ارز و بانکداری

 

پول و وظایف آن:

پول هر پدیده یا عاملی که عموما به عنوان وسیله ای برای مبادله و معیاری برای محاسبه ارزش اقتصادی بوده و در جهت ذخیره ارزش اقتصادی و ابزاری برای پرداختهای آتی مورد استفاده قرار می گیرد. از جمله وظایف اصلی پول می توان به موارد زیر اشاره کرد: وسیله مبادله، معیار محاسبه واحد ارزش و محاسبه ارزش اقتصادی. وظیفه ثانوی:وسیله ای برای پرداختهای آتی است، وسیله ای برای ذخیره ارزش اقتصادی نیز بشمار می آید.

خواص مطلوب پول:

قابل حمل بودن (قابل نقل وانتقال اسان استفاده وسیع را فراهم می اورد)، بادوام بودن (اگر بادوام نباشد در اثر گذشت زمان از بین خواهد رفت)، قابلیت تقسیم پذیری (پول باید به واحد های کوچک جهت معاملات با قیمت پایین تقسیم گردد)، یکسان و متحد الشکل بودن (پول باید از نظر فیزیکی وکیفیت برای احساس اطمینان در معامله یکسان باشد)، قابلیت تشخیص (پول بایستی به آسانی قابل تشخیص باشد، تا معامله کنندگان برای شناسایی و قبول آن دچار مشکل نشوند).

سیستم پولی پایاپای:

از خصوصیات این سیستم پولی می توان به موارد زیر اشاره کرد، در این سیستم پولی طرفین تولید کننده و مصرف کننده می باشند. انبار کردن طولانی به علت فساد پذیری برخی از کالاها امکان پذیر نیست. رابطه خدمات و تولید با یکدیگر بصورت مستقیم است. تولید از مصرف جدا نبوده و تولید است که خالق ثروت خواهد بود. معایب: محدودیت در تقسیم وتخصیص کار، محدودیت در تولید و بازار، مشکل تعیین خریدار و فروشنده، فساد پذیری کالاها، محدودیت در مبادله ی نسیه.

انواع سیستم های پولی:

سیستم پولی به دو سیستم، سیستم پول کالایی و سیستم پول فلزی تقسیم می شود که ذیلا از خصوصیات هر دو سیستم مواردی ذکر می شود:

سیستم پول کالایی:

این سیستم عامه پذیر می باشد، نگهداریآن اسان است، پذیرفتن آن به جهت ارزش ذاتی و اصلی به عنوان پول نام دارد.

سیستم پول فلزی:

این سیستم به سه گروه

  1. سیستم پولی دو فلزی طلا ونقره،
  2.  سیستم پولی تک فلزی طلا و نقره
  3.  سیستم پول کاغذی و اعتباری

تقسیم می شود که از خصوصیات آن، عامه پذیر هستند، کمیاب هستند، چکش خوار و تورق بالایی دارند، فاسد نمی شوند. سهولت بیشتری در حمل و نقل به همراه دارد و با چاپ صفر اضافی یا کسرآن ارزشش بالا و پایین خواهد رفت.

قانون گرشام:

در سال ۱۹۴۵سر توماس گرشام به این نکته پی برد که هر گاه دو پول باهم در جریان باشند پولی که توسط عموم مردم بر پول دیگر رحجان داده شود بتدریج از جریان خارج می شود. وی این مفهوم را در بیانی ساده اینطور مطرح کرد که”پول بد پول خوب را از جریان می اندازد”.

برخی مفاهیم و اصطلاحات پولی و بانکی:

اسکناس مسکوک در دست مردم + سپرده های دیداری = پول

سپرده های سرمایه گذاری بلند مدت + سپرده های پس انداز قرض الحسنه = شبه پول

دیداری+ غیردیداری = سپرده ها

حساب جاری (بدون بهره) = سپرده های دیداری

سپرده های پس انداز قرض الحسنه + سپرده های سرمایه گذاری = سپرده های غیر دیداری

این سپرده ها هر کدام از نظر سود دهی برای بانک دارای اولویت می باشند در اولویت اول سود آوری برای بانک سپرده های دیداری (حساب جاری) جای دارند. سپرده های پس انداز قرض الحسنه دومین منبع درآمد برای بانک می باشند و در نهایت سپرده های پس انداز سرمایه گذاری سومین منبع درآمد بانک بشمار می آیند.

سرعت گردش پول و عوامل موثر بر آن:

سرعت گردش پول عبارت است از تعداد دفعاتی که یک واحد پولی در یک زمان محدود و معین دست به دست می شود. تعداد مبادلات صورت گرفته در اقتصاد یک کشور به همراه حجم دادو ستد با سرعت گردش پول رابطه مستقیم دارند در حالیکه ارزش پول با تورم رابطه غیر مستقیم دارد. (تورم، افزایش قیمت چندین کالا در یک دوره زمانی محدود ومعین می باشد).

پشتوانه پول:

بحث پشتوانه پول در اوایل قرن ۱۹ به دنبال جنگهای ناپلونی در انگلیس و فرانسه مطرح گردید. بدین ترتیب که به دنبال این منازعات دولت انگیس برای تامین هزینه های سنگین جنگ اقدام به چاپ مقادیر زیادی از اسکناس نمود، که همین امر موجب کاهش ارزش پول و بالطبع افزایش تورم در انگلیس گردید. این مساله به پارلمان بریتانیا نیز راه پیدا کرد و اقتصاد دانان عقاید و نظریات مختلفی را در قالب سه اصل پولی و بانکی مطرح نمودند. پشتوانه پول بیان می کند که اگر پول بدون پشتوانه انتشار یابد مستقیما در کاهش ارزش پول تاثیر خواهد گذاشت. منظور از پشتوانه پول طلا وجواهرات قیمتی، ارزهای معتبر، اشیاء عتیقه، سطح قدرت و تولیدات صنعتی و اقتصادی و … است.

اصل یا مکتب پولی:

نظریه افراطی است که از جانب آقای دیوید ریکاردو مطرح گردید این اصل چنین بیان می کند که در مقابل میزان اسکناس و مسکوک منتشره باید ۱۰۰% پشتوانه داشته باشیم.

اصل یا مکتب بانکی:

این اصل توسط آقای استوارت میل مطرح شد و چنین عنوان دارد که بانک مرکزی می تواند بر اساس شرایط اقتصادی جامعه اقدام به انتشار اسکناس و مسکوک نماید، خواه پشتوانه وجود داشته باشد یا نداشته باشد ولی با این حال اعتقاد به وجود درصدی پشتوانه بودند.

اصل یا مکتب پورسانتاژ:

این اصل در پارلمان بریتانیا در مقابل دو اصل دیگر ظهور کرد، طبق این اصل بانک مرکزی طبق قانون و حتی المقدور تلاش نماید درصد قابل اطمینان از انواع ذخایر طلا و نقره در قبال انتشار اسکناس منتشره ذخیره لازم را داشته باشد.

اشتراک گذاری پست