اعسار چیست و انواع اعسار

اعسار چیست و انواع اعسار

اعسار

 

اعسار چیست؟ اعسار به معنی رنج، سختی و نداشتن است و در اصطلاح حقوقی، زمانی که یک فرد به نوعی تمکن مالی ندارد یا دارای اموال و سرمایه‌ای است اما در وضعی قرار دارد که امکان دسترسی به آنها را ندارد، دچار اعسار شده است و قادر به پرداخت بدهی‌هایش نیست.

 

ماده ۱ قانون اعسار و ماده ۶ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی

“معسر کسی است که به واسطه نداشتن دارایی یا دسترسی نداشتن به مالش توانایی پرداخت هزینه محاکمه (هزینه دادرسی) یا دیون خود را ندارد”

“معسر کسی است که به دلیل نداشتن مالی بجز مستثنیات دین، قادر به تادیه دیون خود نباشد”

 

انواع اعسار:

  1. اعسار از پرداخت هزینه ی دادرسی
  2. اعسار از پرداخت محکوم به (محکوم به چیزی است که دادگاه نسبت آن رای می دهد)

 

الف) اعسار از پرداخت هزینه دادرسی:

طرح دعوا در دادگاه های حقوقی یا طرح شکایت در دادسرا و محاکم کیفری مستلزم پرداخت هزینه هایی به قوه قضائیه می باشد، این هزینه را، هزینه دادرسی می گویند.

شخصی که معسر است می تواند با طرح موضوع و دعوای اعسار از دادگاه درخواست کند که بدون اخذ مبلغی (هزینه دادرسی) به دعوای او رسیدگی کنند.
اصل بر این است که افراد از نظر مالی توانایی پرداخت هزینه دادرسی خود را دارند، پس مدعی اعسار باید ثابت کند که توانایی مالی پرداخت هزینه دادرسی را ندارد، بنابراین صرف ادعای اعسار باعث نمی شود که فرد از پرداخت هزینه دادرسی معاف شود و باید معسر بودن خود را اثبات کند.

از راه هایی که فرد می تواند ثابت کند معسر است و برای پرداخت هزینه دادرسی پولی ندارد استناد به شهادت شهود می باشد.

فرد معسر می تواند با معرفی ۲ شاهد به دادگاه اعسار خود را اثبات کند.

 

ماده ۵۰۶ آیین دادرسی مدنی:

“در صورتی که دلیل اعسار شهادت شهود باشد، باید شهادت کتبی حداقل دو نفر از اشخاصی که از وضعیت مالی و زندگانی او مطلع می باشند به دادخواست ضمیمه شود. در شهادتنامه، مشخصات و شغل و وسیله امرار معاش مدعی اعسار و عدم تمکن مالی او برای تادیه هزینه دادرسی با تعیین مبلغ آن باید تصریح شده و شهود منشا اطلاعات و مشخصات کامل و اقامتگاه خود را به طور روشن ذکر نمایند.”

 نکته: معافیت از هزینه دادرسی در هر دعوا جدا گانه باید تحصیل شود، ولی معسر می تواند در تمام مراحل همان دعوا (دعوایی که برای پرداخت هزینه دادرسی آن اعسار گرفته است) از معافیت استفاده کند.

نکته: از تاجر دعوای اعسار پذیرفته نمی شود و تاجر باید دعوای ورشکستگی طرح کند.

 

دعوای اعسار از هزینه دادرسی از دو طریق اقامه می شود:

  1. طرح با دعوی اصلی
  2. طرح از طریق ارائه دادخواست مستقل

فرقی نمی‌کند از کدام مسیر اقدام کنیم ولی به هر حال اگر دلیل مدعی اعسار شهادت شهود باشد، معرفی دو شاهد ضروری است.

 

ب) اعسار از پرداخت محکوم به:

زمانی که فردی در دادگاه حقوقی یا جزایی به پرداخت وجه یا مالی در حق دیگری محکوم شود ولی توانایی پرداخت آن را نداشته باشد با اعسار از پرداخت محکوم به روبرو هستیم و محکوم می تواند دعوای اعسار طرح کند.

مرجع رسیدگی کننده به این دعوا دادگاهی است که به دعوای اصلی رسیدگی کرده است یا دادگاهی که اجرائیه صادر کرده است.

نسبت به این دعوا خارج از نوبت رسیدگی می شود.

 

ماده ۸ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی:

مدعی اعسار باید صورت کلیه اموال خود شامل تعداد یا مقدار و قیمت کلیه اموال منقول و غیرمنقول، به طور مشروح، مشتمل بر میزان وجوه نقدی که وی به هر عنوان نزد بانکها و یا مؤسسات مالی و اعتباری ایرانی و خارجی دارد، به همراه مشخصات دقیق حسابهای مذکور و نیز کلیه اموالی که او به هر نحوه نزد اشخاص ثالث دارد و کلیه مطالبات او از اشخاص ثالث و نیز فهرست نقل و انتقالات و هر نوع تغییر دیگر در اموال مذکور از زمان یک سال قبل از طرح دعوای اعسار به بعد را ضمیمه دادخواست اعسار خود کند. در مواردی که بار اثبات اعسار برعهده مدیون است و نیز در مواردی که سابقه ملائت او اثبات شده باشد هرگاه مدیون بخواهد ادعای خود را با شهادت شهود ثابت کند باید شهادتنامه کتبی حداقل دو شاهد را به مدتی که بتوانند نسبت به وضعیت معیشت فرد اطلاع کافی داشته باشند به دادخواست اعسار خود ضمیمه نماید. شهادتنامه مذکور باید علاوه بر هویت و اقامتگاه شاهد، متضمن منشأ اطلاعات و موارد مندرج در ماده (۹) این قانون باشد.”

 

ماده ۹ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی:

“شاهد باید علاوه بر هویت، شغل، میزان درآمد و نحوه قانونی امرار معاش مدعی اعسار، به این امر تصریح کند که با مدیون به مدتی که بتواند نسبت به وضعیت معیشت وی اطلاع کافی داشته باشد، معاشرت داشته و او افزون بر مستثنیات دین هیچ مال قابل دسترسی ندارد که بتواند به وسیله آن دین خود را بپردازد.”

 

نحوه تقسیط محکوم به

ماده ۱۱ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی:

“در صورت ثبوت اعسار، چنانچه مدیون متمکن از پرداخت به نحو اقساط شناخته شود، دادگاه ضمن صدور حکم اعسار با ملاحظه وضعیت او مهلت مناسبی برای پرداخت می دهد یا حکم تقسیط بدهی را صادر می کند. در تعیین اقساط باید میزان درآمد مدیون و معیشت ضروری او لحاظ شده و به نحوی باشد که او توانایی پرداخت آن را داشته باشد.”

 

تبصره ۲- هر یک از محکوم له یا محکوم علیه می توانند با تقدیم دادخواست، تعدیل اقساط را از دادگاه بخواهند. دادگاه با عنایت به نرخ تورم بر اساس اعلام مراجع رسمی قانونی کشور یا تغییر در وضعیت معیشت و درآمد محکوم علیه نسبت به تعدیل میزان اقساط اقدام می کند.”

 

اشتراک گذاری پست